share market ला घाबरू नका? समजून घ्या आणि 100% नफा कमवा [share market in Marathi]

share market in Marathi : आजच्या महागाईच्या युगात, आपल्याजवळ उत्पन्नाचे अनेक स्त्रोत असणे अत्यंत आवश्यक आहे, जेणेकरून आपण भविष्यातील आव्हानांसाठी आर्थिकदृष्ट्या तयार होऊ शकतो.

आर्थिक स्वातंत्र्य मिळवण्याचा सर्वोत्तम मार्ग म्हणजे पैसे गुंतवणे. जर तुम्ही तुमचे पैसे योग्य ठिकाणी गुंतवले तर हेच गुंतवलेले पैसे तुम्हाला आणखी पैसे कमवून देतात.

पैसे गुंतवण्याचे अनेक मार्ग उपलब्ध असले तरी कमी वेळात सर्वाधिक परतावा देणारी पद्धत म्हणजे share market.

जर तुम्ही योग्य माहिती घेऊन share market मध्ये पैसे गुंतवले तर बाकीच्या गुंतवणुकीपेक्षा कितीतरी पट जास्त पैसे कमावता येतात.

आता share market मध्ये सर्वसामान्य माणूस देखील गुंतवणूक करायला शिकतो आहे, त्यामुळे आज आपण याबद्दल सविस्तर बोलू आणि शेअर मार्केटशी संबंधित प्रत्येक माहिती (how to learn share market in marathi) आपल्यासोबत शेअर करू.

या लेखात आपण जाणून घेणार आहोत की share market म्हणजे काय (share market information in marathi) आणि चांगले गुंतवणूकदार कसे व्हावे.

Share Market Information in Marathi । शेअर मार्केट म्हणजे काय?

Share Market म्हणजे असे ठिकाण आहे जिथे Mutual Funds, Share, Debentures, Derivatives आणि इतर अनेक प्रकारच्या Financial Securities ची खरेदी आणि विक्री केली जाते.

शेअर मार्केटला Stock Market किंवा Stock Exchange असेही म्हणतात. जर सोप्या भाषेत सांगायचे म्हटले तर शेअर मार्केट हे असे ठिकाण आहे जिथून आपण विविध कंपन्यांचे शेअर्स (समभाग) खरेदी करू शकतो व ते विकू शकतो.

Share Market चे प्रकार । share market in Marathi

शेअर मार्केट अधिक सहजरीत्या समजून घ्यायचे असेल तर त्याची तुलना आपल्याला भाजी मार्केटशी करता येईल. प्रत्येक शहरात भाजी मंडई असल्याने सर्व प्रकारच्या भाज्या अगदी स्वस्त दरात मिळतात.

भाजी मंडईत भाजी विकण्यासाठी येणाऱ्या लोकांमध्ये काही जण शेतकरी असतात जे स्वत:च्या शेतात पिकवलेला भाजीपाला स्वतःच विकायला येतात.

या शेतकऱ्याकडे दोन पर्याय होते. पहिला म्हणजे तो घरोघरी जाऊन भाजीपाला विकायचा. पण यात अडचण अशी आहे की तो ज्या घरात भाजी विकायला जाणार कदाचित त्या घरात आधीच भाजीपाला विकत घेऊन झाला असू शकतो.

अशा प्रकारे त्यांचा वेळ वाया जाईल. त्यामुळे त्याने दुसरा पर्याय निवडला. दुसरा पर्याय असा होता की, ज्या ठिकाणी लोक स्वत: भाज्या घेण्यासाठी येतात त्या ठिकाणी त्याने आपली भाजीची टोपली लावावी.

आता अशी जागा आणखी कुठे असणार? तर अशी जागा भाजी मंडई आहे कारण भाजी मंडईत फक्त भाजीच मिळणार हे सगळ्यांनाच ठाऊक आहे. आता तो इथे भाजी विकायला बसला तर भाजी विकण्याची शक्यता वाढते.

हे उदाहरण सांगितले आहे कारण पुढे येणार्‍या गोष्टी थोड्या अवघड आहेत, पण हे उदाहरण जोडून त्या गोष्टी सहज समजू शकतात.

Share Market किंवा Stock Market किंवा Stock Exchange, हे तिघे एकाच संस्थेचे प्रतिनिधित्व करतात. भारतात तुम्ही फक्त दोन ठिकाणांहून शेअर्स खरेदी किंवा विक्री करू शकता-

तुम्ही या दोन्ही स्टॉक एक्स्चेंजमध्ये शेअर्स खरेदी आणि विक्री करू शकता. पण हेही लक्षात ठेवा की तुम्ही ज्या स्टॉक एक्स्चेंजमधून शेअर्स घेतले आहेत त्याच स्टॉक एक्स्चेंजमध्ये तुम्हाला शेअर्स विकावे लागतील.

आता आणखी काही समजून घेण्याआधी हे शेअर्स कोणते आहेत आणि ते कुठून आले आहेत हे जाणून घ्यायला हवे.

share म्हणजे काय? । share meaning in Marathi

बघा, शेअर समजून घेण्याआधी, कोणत्याही कंपनीची आर्थिक व्यवस्था समजून घेणे आवश्यक आहे, तर आधी त्यापासून सुरुवात करूया.

जेव्हा एखादी कंपनी सुरू होते तेव्हा खूप पैसा लागतो. पण एवढ्या मोठ्या रकमेची व्यवस्था करण्यासाठी त्यांच्याकडे फक्त 3 मार्ग आहेत.

पहिला मार्ग असा आहे की त्या कंपनीच्या मालकाकडे स्वतः इतके पैसे असावे किंवा तो त्याच्या मित्रांना, नातेवाईकांना भांडवल उभं करण्या इतके पैसे जोडण्यास सांगू शकतो. पण तुम्हाला माहित आहे की हे करणे अशक्य आहे.

कंपनी सुरू करण्यासाठी किंवा वाढवण्यासाठी करोडो रुपये लागतात. आता यानंतर दुसरा पर्याय बँक आहे. कंपनीचा मालक बँकेकडून कर्ज घेऊ शकतो.

पण इथेही एक अडचण अशी आहे की कर्जाचीही एक निश्चित मर्यादा असते आणि बँक ठराविक कालावधीसाठी कर्ज देते.

त्यानंतर बँक त्या कर्जाच्या रकमेवर व्याज आकारू लागते. त्यामुळे या पद्धतीलाही मर्यादा आहेत. आता तिसरा आणि शेवटचा पर्याय उरला आहे.

हा पर्याय असा आहे की कंपनीचा मालक सामान्य लोकांकडून पैसे घेतो आणि त्याच्या कंपनीच्या विकासात गुंतवतो.

पण दुसऱ्याच्या कंपनीच्या विकासासाठी कोणी आपले पैसे का देईल? तुम्ही आमच्या कंपनीत पैसे गुंतवा आणि त्या बदल्यात कंपनीचे काही टक्के मालक व्हा, असे सर्वसामान्यांना सांगण्यात आले.

अशा प्रकारे ही समस्या सोडवली गेली. भविष्यात कंपनीला फायदा झाला तर त्याचा काही भाग तुम्हालाही मिळेल. हे ऐकून कोणीही व्यक्ती पैसे गुंतवण्याचा एकदा नक्कीच विचार करेल कारण आता त्याला त्याचाही फायदा दिसत आहे.

share म्हणजेच समभाग किंवा आपला “हिस्सा”, हा हिस्सा कंपनी सामान्य लोकांमध्ये वितरित करते. कंपनी आपले मालकी हक्क अनेक भागांमध्ये विभागते.

याच्या एका भागाला शेअर म्हणतात. एखादी व्यक्ती कंपनीत जितके जास्त शेअर्स खरेदी करेल कंपनीत तितक्या जास्त हिस्स्याचा (शेअर्सचा) तो मालक होईल.

कंपन्या शेअर्स कसे जारी करतात?

कोणत्याही कंपनीला सामान्य जनतेकडून व्यवसायासाठी पैसे गोळा करायचे असतील तर ती काय करणार? जर ती कंपनी सामान्य जनतेकडे जाईल आणि म्हणेल की माझ्या कंपनीचे काही टक्के भाग घ्या आणि त्याऐवजी आम्हाला काही पैसे द्या.

पण ही प्रक्रिया खूप किचकट होईल त्यामुळे, कदाचित कुणीही त्यांच्यावर विश्वास ठेवू शकणार नाही आणि पैसे देणार नाही. म्हणूनच यासाठी एक यंत्रणा तयार करण्यात आली आहे, त्याच यंत्रणेला शेअर मार्केट असे म्हणतात.

सर्वप्रथम, ज्या कंपनीला त्यांचे शेअर्स वितरित करायचे आहेत त्या कंपनीची BSE (Bombay Stock Exchange) किंवा NSE (National Stock Exchange) मध्ये नोंदणी करावी लागेल.

यानंतर IPO (Initial Public Offering) जारी करावा लागेल. थोडक्यात सांगायचे तर, कंपनी प्रथमच आपले शेअर्स लोकांसमोर विक्रीकरिता ठेवत आहे.

या शेअर्सची संख्या किती असेल आणि प्रत्येक आयपीओची किंमत काय असेल, हे सर्व कंपनी ठरवते. एकदा IPO जारी झाल्यानंतर, तुम्ही आता तुम्हाला हवे तितके IPO खरेदी करू शकता.

कोणतीही कंपनी 10-15 वर्षांतून एकदा IPO जारी करते. यानंतर, या IPO ची किंमत सतत वाढत असते आणि कमी होत असते.

Share Market मधून कमाई कशी करावी?

IPO म्हणजे काय हे समजले तर शेअर्समधून पैसे कसे कमावता येतील हे समजायला वेळ लागणार नाही.

समजा तुम्ही एखाद्या कंपनीचा IPO खरेदी करता. आता ती कंपनी वाढू लागली आहे आणि पुढील 3 वर्षांत मोठी कंपनी बनली आहे.

आता तुम्ही कल्पना करू शकता की त्या कंपनीचे शेअर्स खरेदी करण्यासाठी किती लोक वाट पाहत असतील. मात्र अद्याप कोणीही आपले शेअर्स विकले नाहीत.

पण आता कंपनीच्या शेअर्सची मागणी आणखी वाढली, त्यावेळी कोणीतरी शेअर विकण्याचा विचार केला आणि शेअर मार्केटमध्ये गेले तर काय होईल?

आता तुम्ही स्वतः विचार करा की एकच शेअर आहे पण तो विकत घेणारे हजारो लोक आहेत, मग त्या शेअरची किंमत आपोआप वाढेल.

अशा प्रकारे, जर तुम्ही सर्व शेअर्स विकले, तर तुम्हाला तुमचे गुंतवलेले पैसे तर मिळतीलच, पण त्यासोबत तुम्हाला नफाही मिळेल.

एक प्रकारे, असेही म्हणता येईल की शेअर बाजार मागणी(Demand) आणि पुरवठा(Supply) प्रणालीवर कार्य करतो.

कंपनीच्या शेअर्सची मागणी जितकी जास्त असेल तितकी त्याच्या शेअर्सची किंमत जास्त असते.

कंपनीने पहिल्यांदा IPO जारी केला होता, त्याच IPO चे शेअर्स फिरत राहतात आणि ते स्टॉक एक्स्चेंजमध्ये खरेदी-विक्री केले जातात.

Share चे प्रकार कोणकोणते आहेत?

प्रत्येक कंपनी आपल्या गरजेनुसार शेअर्स जारी करते. म्हणूनच शेअर्सचे देखील काही प्रकार आहेत.

Share चे प्रामुख्याने 3 प्रकार आहेत:-

  • इक्विटी शेयर (Equity Share)
  • प्रेफेरेंस शेयर (Preference share)
  • डीवीआर शेयर (DVR Share)

इक्विटी शेयर (Equity Share) म्हणजे काय?

कंपनीने जारी केलेले सर्वात सामान्य शेअर म्हणजे इक्विटी शेअर. या शेअरचे वैशिष्ट्य हे आहे की, ज्या व्यक्तीकडे हे शेअर्स असतील त्यांना कंपनीच्या Management मध्ये मतदान करण्याचा अधिकार असतो. तो कंपनीच्या बैठकीत बसून आपले मत मांडू शकतो.

प्रेफेरेंस शेयर (Preference share) म्हणजे काय?

कोणतीही कंपनी प्रेफेरेंस शेयर (Preference share) होल्डर कडे विशेष लक्ष देते कारण, त्यांच्यामार्फत कंपनीत सर्वाधिक पैसे गुंतवले जातात.

त्यांना कंपनीच्या कारभारात मत देण्याचा अधिकार नसला तरी कंपनी नफ्यात असेल तर त्यांना आधी पैसे मिळतात, काही परिस्थितीमुळे कंपनी बंद पडली तर उपकरणे विकून कंपनी प्रथम या शेअर्स धारकाला पैसे देते.

डीवीआर शेयर (DVR Share) म्हणजे काय?

या भागधारकांना वर नमूद केलेल्या दोन्ही शेअर होल्डर सारखा काही फायदा होतो. जसे की त्यांना व्यवस्थापनात मतदान करण्याचा अधिकार आहे. हा शेअर जारी करणाऱ्या कंपन्या अगदी नगण्य आहेत. भारतात फक्त 2 कंपन्यांनी हा शेअर जारी केला आहे.

आपण शेअर्स कसे खरेदी करू शकतो? how to invest in share market in marathi

वर सांगितल्याप्रमाणे शेअर्स खरेदी आणि विक्रीसाठी दोनच बाजार आहेत. मग तुम्हाला शेअर्स कसे खरेदी करता येतील?

शेअर्स विकत घेण्यासाठी तुम्हाला Share Market मध्ये जावे लागेल ही काळजी वाटत असेल, तर तसे अजिबात नाही.

तुम्हाला कुठेही जाण्याची गरज नाही. तुम्ही घरबसल्या सहजपणे ऑनलाइन शेअर्स खरेदी करू शकता. यामध्ये तुम्हाला ब्रोकरची मदत घ्यावी लागेल.

त्या ब्रोकरच्या मदतीने तुम्ही तुमचे डीमॅट खाते आणि Treading Account उघडू शकता. त्यानंतर तुम्ही शेअर्सची खरेदी आणि विक्री देखील करू शकता.

आता हे DEMAT ACCOUNT आणि TRADING ACCOUNT काय आहे ते जाणून घेऊया.

DEMAT ACCOUNT म्हणजे काय?

तुम्हाला शेअर्स खरेदी किंवा विक्री करायची असल्यास, दोन्ही प्रकरणांमध्ये डीमॅट खाते असणे आवश्यक आहे. तुमचे शेअर्स फक्त DEMAT खात्यात ठेवले जातात.

म्हणजेच तुम्ही शेअर खरेदी केल्यास तो तुमच्या DEMAT खात्यात राहील. मग तुम्ही एखाद्याला विकल्यावर ते त्याच्या/तिच्या डीमॅट खात्यातून निघून जाईल.

TRADING ACCOUNT म्हणजे काय?

जेव्हा तुम्ही शेअर्स खरेदी करता तेव्हा तुम्हाला शेअर्सच्या बदल्यात पैसे द्यावे लागतात. हे पैसे तुमच्या ट्रेडिंग खात्यातूनच कापले जातात. जेव्हा तुम्ही शेअर विकता तेव्हा तुम्हाला मिळणारे पैसे तुमच्या ट्रेडिंग खात्यात जातात.

अशा प्रकारे ही दोन्ही खाती असणे आवश्यक आहे. त्याशिवाय तुम्ही शेअर मार्केटमध्ये गुंतवणूक करू शकत नाही.

ही दोन्ही खाती उघडल्या नंतर, तुम्ही स्टॉक ब्रोकरशी संपर्क साधून कोणताही शेअर खरेदी किंवा विक्री करू शकता. किंवा काही ऑनलाईन स्टॉक ब्रोकर Apps च्या माध्यमातून तुम्ही स्वतः कुठलाही शेअर खरेदी किंवा विक्री करू शकता.

शेअर मार्केटमध्ये गुंतवणूक करण्यापूर्वी महत्त्वाच्या गोष्टी जाणून घ्या.

शेअर मार्केटमध्ये गुंतवणूक करणे खूप फायदेशीर ठरू शकते यात शंका नाही, पण त्यासोबत काही धोकेही आहेत.

त्यामुळे गुंतवणूक करण्यापूर्वी काही गोष्टींकडे लक्ष देणे अत्यंत आवश्यक आहे जसे की:-

  • कोणत्याही कंपनीत गुंतवणूक करण्यापूर्वी कंपनीचा मागील रेकॉर्ड नीट तपासा.
  • अर्धी-अपूर्ण माहिती घेऊन शेअर मार्केटमध्ये कधीही गुंतवणूक करू नका, अन्यथा पैसे बुडू शकतात.
  • चांगला गुंतवणूकदार कधीच जास्त लोभी होत नाही. नेहमी ठराविक वेळ आणि चांगल्या रकमेचा परतावा मिळत असेल तर शेअर्सची विक्री करा.
  • दुसऱ्याच्या भ्रमात गुंतवणूक करू नका.
  • तुम्ही निवडलेला शेअर ब्रोकर अनुभवी आहे कि नाही याची खात्री करून घ्या. त्याच्या अनुभवाकडे लक्ष द्या.
  • तोच पैसा शेअर मार्केटमध्ये गुंतवावा जो जास्तीचा आहे. तुम्हाला आवश्यक असलेले पैसे शेअर्समध्ये कधीही गुंतवू नका.
  • नशिबाच्या भरवश्यावर राहू नका, नेहमी आपल्या विवेकबुद्धीनुसार निर्णय घ्या.

निष्कर्ष

मला आशा आहे की या लेखाद्वारे तुम्हाला शेअर मार्केट (share market meaning in marathi) म्हणजे काय हे नीट समजले असेल.

Share Market कस काम करतं? आणि Share Market मधून आपण कसे पैसे कमवू शकतो. याबाबत या लेखात आपण सविस्तररित्या माहिती समजून घेतली आहे.

शेअर मार्केटशी संबंधित कोणत्याही विषयावर तुम्हाला काही प्रश्न असल्यास जरूर विचारा, योग्य ते उत्तर दिले जाईल.

Disclaimer

Share Market मधील गुंतवणूक ही बाजारातील जोखमींच्या अधीन असते, सर्व योजना-संबंधित कागदपत्रे काळजीपूर्वक वाचा. व्याजदरातील चढउतारांसह सिक्युरिटीज बाजारावर परिणाम करणारे घटक आणि शक्तींवर अवलंबून असते.

शेअर्सची भूतकाळातील कामगिरी ही योजनांच्या भविष्यातील कामगिरीचे सूचक असेलच असे नाही. Share Market कोणत्याही योजनेंतर्गत कोणत्याही लाभांशाची हमी देत ​​नाही किंवा खात्री देत ​​नाही आणि ते वितरण करण्यायोग्य अधिशेषाची उपलब्धता आणि पर्याप्ततेच्या अधीन आहे.

गुंतवणूकदारांनी प्रॉस्पेक्टसचे काळजीपूर्वक पुनरावलोकन करावे आणि योजनेतील गुंतवणूक/सहभागाचे विशिष्ट कायदेशीर, कर आणि आर्थिक परिणामांबाबत तज्ञ व्यावसायिक सल्ला घ्यावा अशी विनंती केली जाते.

Share on:

Leave a Comment